अजित पुतुवार
च्वमि : अजित पुतुवार, नेवाः देय् दबू नागार्जुन नगर समितिया नायः
भासा अनुवादक: रोजिना अवाले, नेपाल भासा सेनामी
१) संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रया ७५३ गू स्थानीय तह दुनेया नागार्जुन नगर पालिकाय् नेवा: देय् दबू नागार्जुन नगर समितिपाखे याःगु नेवा:सभ्यता संरक्षणया कुतलं गति काःगु दु ।बि.सं २०८१ साल पुष १५ गते नागार्जुन नगर पालिकाया नगर प्रमुख मोहन बहादुर बस्नेत बिरुद्ध अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगया सम्मानित विशेष अदालतय् भ्रस्टाचार व सम्पत्ति शुद्धिकरणया मुद्धा दर्ता जुइधुंका निलम्बनय् लाःगु दु। थौंकन्हय् उपमेयर सुशीला अधिकारीं कार्यवाहक नगरप्रमुख जुया थःगु ज्या न्ह्याकाच्वनादिइगु दु ।विशेष अदालतं मुद्दा क्वचायेकूसां नं सर्वोच्च अदालतपाखें अन्तिम निर्णय मजूनिगु व निलम्बित मेयरं राजीनामा मब्यूगुलिं बैधानिक कथं उगु पद खाली जूगु मदुनि। थुकिया हुनिं मेयर पदया उपनिर्वाचन नं अनिश्चित खनेदु ।
२)नेवा: देय् दबू, नागार्जुन नगर समिति नेवा:तय्गु संस्कृतिया संरक्षणय् समर्पित स्वतन्त्र व मंकाः राष्ट्रिय संगठनया अभिन्न अंग ख: । वि.सं. २०७७ साल चैत्र १३ खुन्हु नीस्वंगु थ्व समितिं नेपालभासा व संस्कृतिया संरक्षणय् थीथी ज्याझ्वः याना वयाच्वंगु दु । थ्व समितिं नागार्जुन नगरपालिकाया तत्कालीन उपमेयर व कार्यवाहक नगर प्रमुख सुशीला अधिकारीयात मिति २०८१/०३/०५ गते प्रादेशिक सरकारी भासा ऐन २०८० कार्यान्वयनया नितिं ध्यानाकर्षण पत्र लःल्हाःगु खः । उगु इलय् नेवा: देय् दबूया येँ समिति व स्वनिग विशेष प्रदेश समितिया पदय्च्वनादिइपिं नं झायादिइगु खः ।
३) मिति २०८१/१०/१९ गते नागार्जुन नगर पालिका वडा नं ६ थापा पार्टी प्यालेसय् जूगु नेवाः देय् दबूया निक्वःगु ऐतिहासिक नगर अधिवेशनया झ्वलय् मू पाहांया कथं कार्यबाहक नगर प्रमुख सुशीला अधिकारीजुयात नेपाल संबत व रंजना लिपि यात पौभ्वतय् छ्यलेगु निति ध्यानाकर्षण याकूगु जुल। उगु अवसरय् वय्कलं नेपाल संबत तत्काल छ्यलेगु व लिपि छ्यलेगु खँय् नगर कार्यपालिकापाखें निर्णय याकेगु प्रतिबद्धता प्वंकादिल, अलय् थः नेवाःसंस्कृतिपाखें प्रभावित जूगु व थुकिया उत्थानया निंतिं सहकार्य यायेत इच्छुक जूगुलिं नगरपाखे संपादन यायेफइगु योजना पेश यायेत इनाप यानादिल ।
४) मिति २०८२/४/१५ गते संस्कृतिक संरक्षण नापं स्वापुदुगु योजना व ज्याझ्वः वार्षिक बजेतय् दुथ्याकेत इनाप यानाबलय् नं अनौपचारिक कथं नेपाल संबत छ्यलेगु व पौभ्वं व ब्वसापौ तयेत इनाप यायेबलय् बांलागु लिसः वःगु दु।
५) मिति २०८२/०५/०८ गते नागार्जुन नगरपालिकां नेपाल संबत मछ्यःगु, प्रदेश सरकारया ज्याखँयाभाय् ऐन २०८० लागु मयाःगु, नगरपालिकाया पौभ्वं व ब्वसापौस नेपालभासा व रंजना लिपि मछ्यःगु, व न्हुगु लोगो समावेसि अले स्थानीय म्वानाच्वंगु संस्कृतियात दुमथ्याकुगुलि संसोधनया नितिं ध्यानाकर्षण पौ नागार्जुन नगरपालिकाया कार्यवाहक मेयर सुशीला अधिकारीयात लःल्हाःगु खः । उगु ज्याझ्वलय् नेवा: देय् दबूया दुजःपिं, स्थानीय गुथिया पदय्च्वनादिइपिं,येँ जिल्ला समितिया पदय्च्वनादिइपिं व मेमेपिं सरोकारदुपिनिगु उपस्थिति दुगु खः । थुकथं मदिक सचेत व सजगयायेगु ज्याया झ्वलय् नागार्जुन नगरपालिका ज्याकुथिया कार्यवाहक मेयर सुशीला अधिकारीयात नेपाल सरकारया मन्त्रिपरिषद् बैठक ल्याः ४०/२८० मिति २०८०/०७/२७ गतेया मन्त्रीपरिषद् बैठकपाखें “नेपाल संबत ११४४ निसें बिक्रम सम्बत उल्लेख यायेगु जूगु दक्वं सरकारी भ्वतय् नेपाल संबत न्ह्थनेगु” खँया क्वःछिनाया प्रतिलिपि नं बिउगु खः। वय्कलं नगरपालिकापाखें जारी याःगु पौलय् नेपाल संबत नं तयेगु बचं वियादिगु ख:,अय्नं नगरपालिकापाखें थीथी तिथिइ पिदंगु सार्वजनिक सुचनय् नेपाल संबत मछ्यसे मदुदु याना संबत छ्यलातःगु दु।
६) थन बिचाः यायेबहःगु खँ छु धाःसा झीसं जनप्रतिनिधिया रुपय् उच्च सम्मानया लिसें औपचारिक/अनौपचारिक कथं नाप लाइबलय् थुपिं खँत ज्याय् छय्लेत मदिक बःबियाच्वनागु दु । जनप्रतिनिधिपिंत नेपाःया संविधान २०७२ या अनुसूची ८ य् भासा, संस्कृति व ललितकलाया संरक्षण व विकास यायेगु अधिकार स्थानीय सरकारयात बियातगु दु । थुकिया अनुभूति नागार्जुन नगरपालिकाया जनप्रतिनिधिपाखें गबले याये फइ /मफइ धकाः सहलह याना वने। जनभावनायात सम्मान यासें नागार्जुन नगरपालिकाया थःगु चिं (लोगो) समावेशी, ऐतिहासिक धरोहर दुथ्यागु व सांस्कृतिक रुपं प्रतिबिम्बित जुइगु कथं संशोधन यायेमालिइगु जूगु दु। नेपाल संबत, नेपाल भासा, नेवाः संस्कृति नेपाःया अमूल्य सम्पदा खः। थुकिया संरक्षण यायेगु राज्य व झी सकसिगुं कर्तव्य खः ।
७) नेपाल मण्डल दुनेयागु काठमाडौं महानगर (येँ), ललितपुर महानगर (यल), भक्तपुर नगरपालिका (ख्वप), कीर्तिपुर नगरपालिका (किपू) थेजागु प्राचीन व ऐतिहासिक थाय्बाय्या पुलांगु मौलिक नां छय्लावइच्वंगु दु । नेपाःया संविधान २०७२ प्रस्तावनाया मू धापू व धारा ३ स बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक विशेषता दुपिं सकल नेपाःया जनता छगू राष्ट्र खः धकाः उल्लेख यानातःगु जूसां नं नागार्जुन नगरपालिकां संविधानया मू मर्मया अःखः सरोकार दुपि निकायेपिंके राय सुझाव व सहलह हे मब्याकुसे थःययःकथं नगरपालिकाया लोगो सार्वजनिक याःगु दु। हलच्व (हल्चोक) पाखें चण्डी, कुमारी व होल्चो आकाश भैरवयात इन्द्र जात्राया निंतिं यंकेगु परंपरा थौंतक नं न्ह्यानाच्वंगु दु। नागार्जुन नगरपालिकां थगु थज्वःगु न्हापानिसे यानावयाच्वंगु जिवन्त परम्परायात न्हयबवइगु नेवाःसभ्यता व नागार्जुनया ईतिहास अलय् जिवन्त संस्कृति खनेदेक थःगु चिंलय् म्वति नं हलच्व(आकाश भैरव) , लाखय् व दलूचा (देगः/छेँया झ्याः न्ह्यःने यःखाकेगु मत) या चिं मध्य नं छगू चिंयात थःगु चिं कथं दुथ्याकाः नेपाली भाय् व नेपाल भासा निगुलि दुथ्याकाःनेपाली भाय् व नेपाल भासा निगुलि दुथ्याकाःनगरपालिकाया संशोधन यानाः पिथंनिइगु आशा यानाच्वना ।
८) नागार्जुन नगर पालिकाय् ऐतिहासिक व सांस्कृतिक दृष्टिकोणं अतिकं महत्वपूर्ण थाय् दु गथेकि आदेश्वर, इचंगुनारायण, हलच्व आकाश भैरव, दहच्व, हरसिद्धि मां व मेमेगु दयाच्वंगु दु। नागार्जुन गुँ पाखाया च्व जामाच्व खः । अन विपस्वी बुद्धं तापस्या यायां पुखू जुयाच्वंगु नेपाःगालय् पलेस्वाया पुसा पिनाः बिज्याःगु व वहे पुसां स्वयम्भू महाचैत्य(ज्योतिर्मय भगवान) लुया बिज्याःगु धकाः स्वयम्बु पुरानय् च्वयातःगु । विपश्वी बुद्धं तपस्या यानादिइगु थ्व पवित्र थाय्यात बौद्धतय्सं “जात मात्रो च्व” धकाः धायेगु याः अले लिपा थुकियात “जामाःच्व” धकाः धायेगु यात।खस भासय् सेनावना “जामाचो” खँग्वः छ्यला वयाच्वंगु दु। थन “च्व” धाःगु नेपालभासां पहाडया शिखर/च्वका खः । जामाच्वय् बुद्धया चिभाः, नाग द्यः व महाद्यःया मूर्ति दु ।स्वनिगःया छयाःलि दयाच्वंगु मू मू गुँच्व फूच्चो, मणिचो, धिनाच्व, व सिपुूच्व दथुइ जामाःच्व धार्मिक व ऐतिहासिक दृष्टिकोणं मूवंगु थाय् कथं काः। आचार्य नागार्जुन (बौद्ध दर्शनया गुरु) थन वयाः तपस्या यानाविज्यात, अलय् थ्व पवित्र थाय्या नां नागार्जुन जुल धकाः बौद्धमर्गितय् दथुइ थ्व धापू प्रचलनय् दु। हिन्दू व बौद्ध निगुलिं धर्मया नातिं पवित्रगु थाय् व आस्थाया केन्द्र खः । नेपाःगालय् दुगु जामाच्व, धिनाच्व, फूच्व, सिपूच्व, गुँच्वयात प्रकृतिं रक्षायानाच्वंगु कथं कायेगु याः। स्थानीय आदिवासी नेवाः समुदायया माग व नेपाल मण्डलया बौद्ध व हिन्दू पुचःया अपनत्व दयेका तयगु व इतिहास व भाय्या तजिलजि म्हालासाला यायेगु निंतिं खस भासय् नागार्जुन नगरपालिका व नेपाल भासं “जामाच्व नगरपालिका” खँग्वः छ्यलाः पौभ्वं व ब्वसापौलय् छयलेवलय् सकसिनं नालिइ। जय नागार्जुन। जय जामाच्व।
९) नेपाःया संविधान २०७२ या धारा ३ य् नेपाः बहुजातीय, बहुभाषिक, व बहुसांस्कृतिक विशेषता दुगु सकल नेपाली जनताया राष्ट्र खः धकाः च्वयातःगु दु । अथे हे धारा ६ ल्य् नेपालय् ल्हाइगु फुकं मांभाय् राष्ट्र भासा खः धकाः न्ह्यथनातःगु दु । नापनापं अनुसूची ८ य् भाषा, संस्कृति व ललितकलाया संरक्षण व विकास यायेगु अधिकार स्थानिय सरकारयात बियातःगु दु । थुकथं राष्ट्रया मुू कानुन संविधानय् उल्लेखजूगु मू मर्म जनभावना कथं नगरपालिकाया लोगो संशोधन, बागमती प्रदेशसभां जारी “प्रदेश सरकारया ज्याखँया भासा ऐन २०८०” छय्लेत नेपाल संबत न्हथनेगु खँये नेपाल सरकार मन्त्री परिषदया क्वःछिना नागार्जुन नगरपालिकाया पौभ्व व ब्वसापौस नेपाल भासं/रञ्जना लिपिं च्वयेगु विषये नेवा: देय् दबू नागार्जुन नगर समिति मदिकं सक्रिय जुया हे च्वनिइ। स्थानीय तहया जनप्रतिनिधि, नगर मेयर, नगर प्रशासनयात थःगु पदया जिम्मेवारीयात इलय् हे बिचाःयानाः जनभावना व सरोकारवालातय्गु कथं ज्या यायेत इनाप यानाच्वना।
१०) दकलय् लिपा नेवाः देय् दबूया सकल जः, थी थी गुथि, समाजसेवी व सरोकारवालापिंत सुभाय् देछासें वइगु दिनय् नेवाः सभ्यताया रक्षाया ज्याय् अझ छधी छप्पँ जुयाः क्वातुक न्हयज्याकेत इनाप यानाच्वना । लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यता कथं “जनतां जनताया निंतिं शासन” बमोजिम मागया उचित रुपं सम्बोधन जुइगु आशा यानाः मदिकं खँतयेगु /संवादयात न्हयाकाच्वनागु दु। थ्व खुल्ला पौया पाखें नेवाः समुदायया सःव खँ अःपुक मन्यन बा पूमवन धाःसा आन्दोलन बाहेक मेगु दक्वं लँपु प्वाःतिइगु खनेदु । थुकथं आन्दोलन सिवय् मेमेगु विकल्प बन्द जुल धाःसा जुइफुगु खतिया जिम्मेवारी नं नगरपालिका हे जू वनि।