ने.सं. ७६१ निसें न्ह्याःगु नेपाःया हे छगू पुलांगु प्याखं कात्तिप्याखं थुगुसी म्हिगःनिसें विधिवत् रूपं न्ह्याःगु दु ।
तत्कालीन यलया जुजु सिद्धिनरसिंह मल्लं न्ह्याकूगु थ्व प्याखं विश्वया हे दकले ताःहाकःगु सांगीतिक भाव प्याखं जूगु कात्तिप्याखं संरक्षण समितिं छगू प्रेस विज्ञप्ति पितबिसें जानकारी ब्यूगु दु ।
थुगु प्याखंया न्हापां च्वज्या जुजु सिद्धिनरसिंह मल्लं यानादीगु खःसा थुगु प्याखंया तान्त्रिक पक्षय् वय्कयाःया दीक्षा गुरू विश्वनाथ उपाध्यायया याेगदान दु । देसय् छुं नं कथंया बिघ्नबाधा मवयेमा धइगु तातुनाः न्ह्याकूगु थुगु प्याखनय् शास्त्रीयलिसें लाेक पक्षया नं उतिकं हे महत्व दु । शास्त्रीय पक्षय् भगवान विष्णुया थीथी अवतारया खँ न्ह्यथनातःगु दुसा लाेक पक्षय् ब्रह्मा, विष्णु व महेश्वरया प्रतिरूपकथं स्वम्ह चंखपिं पासापिनिपाखें तत्कालीन समाजया परिस्थितियात न्ह्यब्वया समाजया विकृति, विसंगति, कुसंस्कार, कुरीति व अराजकतायात न्ह्यब्वयाः नीतिज्ञान बीगु कुतः यानाच्वंगु खनेदु ।
न्हापां न्यान्हुतक न्ह्यब्वःगु थुगु प्याखनय्र ने.सं. ७८७ स ७ न्हुया बाथः प्याखं जुजु श्रीनिवास मल्लं तनादीगु खः । अनंलिपा ने.सं. ८६८ स जुजु याेगनरेन्द्र मल्लं उषाहरण लीला, माधवानर लीलालिसें पाैराणिक बाखं व लाेक व नीतिगत बाखनंया लिधंसाय् प्याखंत यानाः १५ न्हु प्याखं थप यानादीगु खः । ने.सं. ८६८ निसें ने.सं. १०७० तक मदिक्क लच्छि क्यना वयाच्वंगु थुगु प्याखं अनंलिपा ने.सं. १०७१ निसें धाःसा जनक्रान्तिया हुनिं बराह अवतार व नृसिंह अवतार जक क्यनाः ने.सं. ११०१ तक निन्हु जक प्याखं क्यनेगु यानावयाच्वंगु खः । ने.सं. ११०२ निसें धाःसा हाकनं थीथी प्याखं तनाः क्यनेज्या न्ह्याकूगु खः । प्याखं क्यनेगु झ्वलय् मेमेगु इलय् न्ह्यागु प्याखं क्यंसां कछलाथ्व एकादशिनिसें त्रयाेदशीतक कथहं जलशयन, बराह अवतार व नृसिंह अवतारया प्याखं क्यना वयाच्वंगु समितिं पितब्यूगु विज्ञप्तिइ न्ह्यथनातःगु दु ।
समितिं पिथंगु विज्ञप्तिकथं लिपांगु इलय् गुबलें १० न्हु गुबलें १२ न्हु प्याखं न्ह्यब्वयावयाच्वंगु कात्ति प्याखंयात न्हापा थें हे लच्छितक थ्यंकेगु तातुना दुगु व थुकियात लिपाथ्यंक न्ह्याकेगु निंतिं १० कराेड तकाया अक्षयकाेष स्वनेत कुतः जुयाच्वंगु धाःगु दु । अक्षयकाेषया निंतिं यल मनपापाखें १ कराेड व यल मनपा १६ वडापाखें १० लख तका ग्वाहालि दुहाँ वःगु विज्ञप्तिइ न्ह्यथनातःगु दुसा थुगु काेषया तातुना पूवंकेत श्रद्धावान मनूतय्त इनाप नं याःगु दु ।
थुगुसी न्हापांगु न्हि भक्त सुरदासया प्याखं न्ह्यब्वःगु खः ।
थाैं बाथः प्याखंया च्वले खुदां दां खुदां न्ह्यब्वइगु जूगु दुसा कन्हय् बाथः प्याखंया काैला खिचा व कंस बाथः प्याखंया हे महामूर्ख न्ह्यब्वइगु जूगु दु ।
थथे हे कछलाथ्व नवमि (कार्तिक २५ गते) युद्ध कला, कछलाथ्व दशमि (कार्तिक २६ गते) देवी प्याखं न्ह्यब्वइगु जूगु दु । कात्तिप्याखंया परम्पराकथं एकादशीनिसें त्रयाेदशी (कार्तकि २७ निसें २९ तक) जलशयण, बराह अवतार व नृसिंह प्याखं न्ह्यब्वइसा लिपांगु दिं कछलाथ्व पुन्ही खुन्हु वस्त्रहरण लीला न्ह्यब्वइगु जूगु दु ।